همایون شجریان

همایون شجریان خواننده موسیقی سنتی ایرانی و نوازنده تنبک و کمانچه است که در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۵۴ در تهران متولد شد. او فرزند محمدرضا شجریان، استاد برجسته آواز ایرانی، است و از کودکی در محیطی آشنا با موسیقی پرورش یافت. همایون علاوه بر موسیقی دستگاهی ایران، در اجرای آثار تلفیقی و موسیقی فیلم نیز فعالیت کرده است.

همایون شجریان از پنج‌سالگی آموزش تنبک را نزد ناصر فرهنگ‌فر آغاز کرد و سپس یادگیری این ساز را نزد جمشید محبی ادامه داد. او از ده‌سالگی همراه با خواهرانش زیر نظر پدر به فراگیری آواز و ردیف‌های موسیقی ایرانی پرداخت. هم‌زمان در هنرستان موسیقی تهران تحصیل کرد و کمانچه را به‌عنوان ساز تخصصی خود برگزید. اردشیر کامکار از استادان او در نوازندگی کمانچه بود.

فعالیت حرفه‌ای همایون شجریان از سال ۱۳۷۰ هجری شمسی آغاز شد. او در این سال به‌عنوان نوازنده تنبک به گروه آوا پیوست و در کنسرت‌های محمدرضا شجریان در ایران، اروپا و آمریکا حضور یافت. در سال ۱۳۷۳ همراه با پدر و پرویز مشکاتیان در برنامه «قاصدک» شرکت کرد. از سال ۱۳۷۸ نیز همخوانی با پدر را در کنسرت‌ها آغاز کرد و به‌تدریج نقش پررنگ‌تری در اجرای آواز بر عهده گرفت.

او در سال‌های بعد در کنار محمدرضا شجریان، حسین علیزاده و کیهان کلهر در اجراهای بین‌المللی حضور داشت. آثار «بی تو به سر نمی‌شود» و «فریاد» از همکاری‌های شناخته‌شده این هنرمندان هستند. این آثار در سال‌های ۲۰۰۳ و ۲۰۰۵ میلادی نامزد دریافت جایزه گرمی شدند.

نخستین آلبوم مستقل همایون شجریان با عنوان «نسیم وصل» و آهنگسازی محمدجواد ضرابیان در سال ۱۳۸۲ منتشر شد. تصنیف «هوای گریه» از قطعات شناخته‌شده این مجموعه است. او سپس آلبوم‌های «ناشکیبا» با آهنگسازی اردشیر کامکار، «شوق دوست» با آهنگسازی محمدجواد ضرابیان و «نقش خیال» با آهنگسازی علی قمصری را منتشر کرد. آلبوم «با ستاره‌ها» نیز در سال ۱۳۸۵ حاصل همکاری دوباره او با ضرابیان بود.

در سال ۱۳۸۷، همایون شجریان با گروه دستان در آلبوم‌های «قیژک کولی» و «خورشید آرزو» همکاری کرد. او در ادامه آلبوم‌هایی مانند «آب، نان، آواز»، «شب جدایی»، «شوق‌نامه» و «چه آتش‌ها» را ارائه داد. این آثار نشان‌دهنده ادامه فعالیت او در آواز دستگاهی و همکاری با آهنگسازان مختلف موسیقی ایرانی هستند.

آلبوم «نه فرشته‌ام نه شیطان» با آهنگسازی تهمورس پورناظری در سال ۱۳۹۲ منتشر شد. قطعه «چرا رفتی» از مشهورترین آثار این مجموعه است. همکاری با برادران پورناظری زمینه اجرای آثار متفاوتی را برای همایون شجریان فراهم کرد. او در آلبوم «آرایش غلیظ» با سهراب پورناظری همکاری داشت و در سال ۱۳۹۴ آلبوم «خداوندان اسرار» را منتشر کرد.

همایون شجریان در سال ۱۳۹۵ خوانندگی آلبوم موسیقی فیلم «رگ خواب» به کارگردانی حمید نعمت‌الله را بر عهده داشت. آهنگسازی این اثر با سهراب پورناظری بود و قطعاتی مانند «آهای خبردار»، «رگ خواب»، «ابر می‌بارد» و «گریه می‌آید مرا» در آن منتشر شدند. او در سال ۱۳۹۷ نیز آلبوم «ایران من» را با همکاری سهراب پورناظری ارائه کرد که قطعات «خوب شد» و «ایران من» از آثار شناخته‌شده آن هستند.

در سال ۱۳۹۸، آلبوم «افسانه چشم‌هایت» با خوانندگی مشترک همایون شجریان و علیرضا قربانی و آهنگسازی مهیار علیزاده منتشر شد. این دو خواننده در مراسم رونمایی آلبوم، قطعه هم‌نام آن را به‌صورت زنده اجرا کردند. همکاری با علیرضا قربانی یکی دیگر از تجربه‌های مهم او در اجرای آثار مشترک موسیقی ایرانی بود.

همایون شجریان در سال‌های بعد نیز به انتشار آثار مستقل و همکاری با هنرمندان دیگر ادامه داد. قطعات «یک نفس آرزوی تو»، «آسمان ابری»، «زلف بر باد مده» و «گریه کن» از آثار منتشرشده او در پلتفرم‌های موسیقی هستند. آلبوم «شین میم سین» در سال ۲۰۲۴ و قطعه «دلستان» در سال ۲۰۲۵ نیز به کارنامه او اضافه شدند. آهنگسازی و خوانندگی «دلستان» بر عهده خود همایون شجریان و تنظیم آن بر عهده آرش گوران بوده است.

فعالیت موسیقایی همایون شجریان در زمینه آواز ایرانی، آثار تلفیقی، تولید قطعات مستقل و اجرای کنسرت ادامه دارد. همکاری با موسیقی‌دانان نسل‌های مختلف و تجربه شیوه‌های تازه در کنار حفظ ویژگی‌های آواز سنتی ایرانی، از جنبه‌های شاخص مسیر هنری او به شمار می‌روند.